تاریخ بازار ارزهای دیجیتال پر است از نمودارهای صعودی و نزولی با شیب زیاد که هرکدام از آن‌ها تبعات قابل‌توجهی برای سرمایه‌گذاران و فعالان این حوزه ایجاد کردهاند. این بازار دارای نوسانات ذاتی است که امکان کنترل یا جلوگیری از وقوع آن‌ها عملا وجود ندارد. بسیاری از مخالفان رمزارزها نیز یکی از اصلی‌ترین دلایل مخالفت خود را این نوسانات ناگهانی و عدم ثبات قیمت آن‌ها اعلام می‌کنند. بنابراین وجود یک راه‌حل اساسی برای در امان ماندن از نوسانات، لازمه بازار کریپتوکارنسی‌هاست. ارزهای دیجیتال با ارزش پایدار یا استیبل کوینها یک راه‌حل قابل‌قبول و کارآمد برای کنترل این چالش محسوب میشوند.
ارز دیجیتال پایدار که در اصطلاح به آن استیبل کوین (Stable Coin) گفته می‌شود را میتوان یک سد دفاعی در برابر نوسانات ذاتی بازار رمزارزها دانست. درحال حاضر حجم مبادلات مربوط به استیبل کوینها با حجم مبادلات رمزارزهای مطرحی چون بیت کوین و اتریوم تفاوت چندانی ندارد و این ارزها در رده‌های بالای فهرست کریپتوکارنسی‌ها قرار گرفته‌اند. اما استیبل کوین چیست؟ چطور در برابر امواج صعودی و نزولی این بازار پر‌هیجان مقاومت می‌کند؟
استیبل کوین چیست؟
استیبل کوین (Stable Coin) دسته‌ای از ارزهای رمز‌نگاری شده‌اند که در یک تعریف ساده میتوان گفت در برابر نوسانات شدید بازار مقاومت می‌کنند و قیمت آن‌ها دچار نوسان نمی‌شود. این ارزها دارای یک پشتوانه ارزشمند هستند که به حفظ ثبات قیمتشان کمک می‌کند (قیمت استیبل کوینها به این پشتوانه بستگی دارد). استیبل کوینها یک راه منطقی برای در امان ماندن از تحولات ناگهانی بازار و بهترین روش برای حفظ ارزش دارایی‌ها در بازار ارزهای دیجیتال محسوب میشوند. این ارزها بدون توجه به شرایط بازار همواره ثبات قیمت دارند (برخی بنابر پشتوانه‌ای که دارند ممکن است تحت‌تاثیر نوسانات قرار بگیرند) و هدف از ایجاد آن‌ها محافظت از سرمایه‌گذاران در برابر نوسانات ذاتی بازار کریپتوکارنسی است.
یکی از اصلی‌ترین کاربردهای استیبل کوین را میتوان حفظ ارزش دانست. بسیاری از فعالان بازار در شرایط نامساعد و نزولی دارایی خود را به استیبل کوین تبدیل می‌کنند تا ارزش داراییشان ثابت باقی بماند. عده زیادی نیز صرفا برای تبدیل دارایی‌های ارز فیات خود به یک دارایی غیر‌متمرکز، استیبل کوین را انتخاب می‌کنند تا از طریق این رمزارزها، داراییشان دچار افت ارزش نشود. بسیاری افراد این ارزها را با نام تتر (با نماد USDT) می‌شناسند و تصور می‌کنند تتر تنها ارز پایدار بازار است. اما استیبل کوینها با نام‌ها و انواع مختلف در بازار کریپتوکارنسی خرید‌وفروش میشوند.
چرا استیبل کوینها مهم هستند؟
در فضای پر‌نوسان رمزارزی که در هر لحظه ایجاد رالی‌های پر‌سرعت نزولی یا صعودی محتمل است، بودن یک ارز دیجیتال که فارغ از این نوسانات به فعالیت خود ادامه دهد، بسیار اهمیت دارد. تریدرها می‌توانند در شرایط نامساعد بازار که امکان کاهش ارزش دارایی‌های پرتفوی آن‌ها وجود دارد، دارایی خود را تبدیل به یک استیبل کوین کنند و آن را از نوسانات محفوظ نگه دارند.
یکی‌دیگر از کاربردهای مهم استیبل کوین، سهولت نقل‌و‌انتقال‌ها در بستر صرافی‌های ارز دیجیتال است. درحال حاضر برخی صرافی‌ها که تعداد آن‌ها کم نیست از ارزهای فیات پشتیبانی نمی‌کنند و کاربران در آن‌ها فقط مجاز به استفاده از رمزارز هستند. استیبل کوینها در بسترهای این‌چنینی قابلیت اجرای نقش ارز فیات را دارند. همچنین این ارزها به‌دلیل این‌که دچار نوسان نمی‌شوند و میتوان با خاطری آسوده از آن‌ها در تبادلات مالی استفاده کرد، در دنیای اقتصاد دیجیتال بسیار کارآمد هستند.
در حال حاضر تعدادی از مجموعه‌های آنلاین فروشگاهی در جهان به‌دلیل نوسانات متعدد رمزارزها، امکان خرید کالا و خدمات با آن‌ها را ارائه نمی‌دهند و تعدادی از وب‌سایت‌هایی که این امکان را برای کاربران فراهم کرده بودند بعد از چند نوسان شدید در بازار، خدمات فروش رمزارزی خود را عملا تعلیق یا متوقف کردند. اما استیبل کوینها را میتوان بهعنوان یک ارز رایج برای خرید‌‌وفروش‌های روزمره نیز استفاده کرد.
استیبل کوینها چگونه کار می‌کنند؟
استیبل کوینها مانند تمامی ارزهای دیجیتال روی شبکه‌های بلاکچینی فعال‌اند. در یک اصطلاح رایج گفته می‌شود که این ارزها همچون ارزهای فیات پشتوانه دارند که بسیاری کارشناسان به‌خصوص در رابطه با استیبل کوین تتر این تئوری را رد می‌کنند. اما به‌طور کلی به‌ازای هر یک واحد استیبل کوین باید یک واحد از پشتوانه آن وجود داشته باشد. البته این فرمول در رابطه با آن دسته از استیبل کوینها که پشتوانه ارز فیات دارند صدق می کند. در موارد دیگر میزان و حد دارایی پشتوانه توسط توسعه دهندگان شبکه و به ازای هر واحد استیبل کوین مشخص می‌شود.
پلتفرم‌های بستر استیبل کوینها با روش‌های مختلف تلاش می‌کنند تا ارزش آن‌ها ثابت باقی بماند و پروتکل‌های متفاوتی برای مقاومت آن‌ها در برابر نوسانات بازار کریپتوکارنسی در نظر می‌گیرند. برنامه‌نویسان متعددی تا‌کنون روی نحوه کنترل ثبات قیمت این ارزها کار کردهاند و تلاش شده تا استیبل کوینها را از فضاهای سنتی و رایج اقتصادی به‌بیان واضح‌تر از ارزهای فیات به‌واسطه پروتکل‌های مختلف مجزا و مستقل کنند. در حال حاضر استیبل کوینها در کنار پشتوانه ارز فیات و کالاهای فیزیکی ارزشمند با سازوکارهای مختلفی چون پشتوانه ارز دیجیتالی، اعطای وام‌های کریپتویی و پروتکل‌های الگوریتمی هم پشتیبانی میشوند.
بیشتر بدانید:
ارز فیات چیست؟ به ارزهای رایج در کشورهای مختلف می‌گویند که تولید و کنترل آن بر عهده دولت آن کشورهاست. ارزهای فیات پشتوانه دارند (عموما طلا). میزان اعتبار و ارزش این ارزها به‌طور مستقیم به شرایط اقتصادی کشور تولید کننده آن بستگی دارد.
انواع استیبل کوینها
استیبل کوین با پشتوانه ارز فیات: پشتوانه دسته‌ای از استیبل کوینها، ارزهای فیات مانند دلار، یورو، پوند و … هستند. به‌این ترتیب که به‌ازای هر یک واحد از آن‌ها یک دلار یا هر ارز فیات دیگر در خزانه تعیین‌شده ذخیره می‌شود (بسیاری این مسئله را یک فرضیه دروغین می‌دانند). قیمت این استیبل کوینها بستگی به ارزش ارز پشتوانه آن‌ها دارد و ثبات خود را از این ارزها می‌گیرند.
استیبل کوین با پشتوانه کالای گران‌بها: پشتوانه دسته‌ای دیگر ازاستیبل کوینها یک کالای ارزشمند است و ارزش نهفته در این کالا یا دارایی سبب حفظ ثبات این دسته از استیبل کوین‌هاست. فلزات گران‌بها اصلی‌ترین کالاهای ارزشمند در سراسر جهان‌اند که در میان آن‌ها طلا اهمیت بیشتری برای ذخیره ارزش دارد. بنابراین دور از تصور نیست که توسعه‌دهندگان استیبل کوینها برای پشتیبانی از این ارزها به‌سراغ فلزات گران‌بها چون طلا نیز رفته باشند. درحال حاضر در بازار رمزارزها استیبل کوین‌هایی با پشتوانه طلا وجود دارد که ارزششان توسط قیمت طلا به ثبات می‌رسد و به این نرخ وابسته است. اما برخی استیبل کوین‌‌های دیگر با پشتوانه سایر کالا‌ها یا دارایی‌های ارزشمند نیز وجود دارند؛ برای مثال تعدادی از این ارزها پشتوانه سند املاک و مستغلات گران‌‌‌قیمت در نقاط مختلف جهان را دارند.
استیبل کوین با پشتوانه ارز دیجیتال: دسته‌ای دیگر از استیبل کوینها وجود دارد که پشتوانه آن‌ها یک ارز دیجیتال دیگر است. برای پشتیبانی از این کوینها عموما از یک رمزارز قدرتمند مانند بیت کوین یا اتریوم استفاده می‌شود. قطعا این پرسش برای شما مطرح خواهد شد که این ارزها برای کاهش نوسان ارزهای دیجیتالی چون بیت کوین و اتریوم به‌وجود آمده‌اند، پس چطور خود این ارزها پشتیبان یک استیبل کوین میشوند. پاسخ این پرسش عبارت «وام ارز دیجیتال با وثیقه مازاد» است. استیبل کوینی که پشتوانه رمزارزی دارد، عموما از طریق یک سبد دارایی شامل چند ارز دیجیتال برتر و قدرتمند، پشتیبانی می‌شود. به‌دلیل احتمال بالای نوسان قیمت این ارزها، توسعه‌دهندگان شروع به اعطای وام ارز دیجیتال با وثیقه‌هایی چند برابر مبلغ وام می‌کنند. این وثیقه‌ها در قراردادهای هوشمند تعیین‌شده قفل میشوند و بهعنوان پشتوانه استیبل کوین عمل می‌کنند. در‌صورتی که ارزش هر‌یک از دارایی‌های موجود در قرارداد هوشمند به‌طور قابل توجهی سقوط کند، سیستم به‌طور خودکار آن رمزارز را به ارز فیات تبدیل کرده و در‌برابر بی‌ارزش شدن وثیقه مقاومت می‌کند.
استیبل کوین الگوریتمی: از نام این دسته مشخص است که بر‌اساس تعیین الگوریتم‌های خاص تعیین شده توسط شبکه پشتیبان، ارزش و قیمتشان به‌ثبات می‌رسد. شبکه این ارزها بر‌مبنای سازوکارهای برنامه‌ریزی شده در زمان‌هایی که شرایط به‌سمت احتمال نوسان استیبل کوین پیش می‌رود، سریعا میزان عرضه آن را کاهش یا افزایش می‌دهند و قیمت ارز را به نقطه ثبات مورد‌نظر می‌رساند.
رپد توکن (Warped Token): یک استیبل کوین با پشتوانه رمزارزی به‌معنای توکن پوششی است که بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزه رمزارزها، آن را در دسته استیبل کوینها قرار نمی‌دهند. کارشناسان بر‌این باورند که کاربردهای این توکن بسیار محدود است و استقلال کافی را برای تبدیل شدن به یک استیبل کوین ندارد. همان‌طور که از نام این دسته پیداست، تحت پوشش یک کوین یا توکن دیگر قرار می‌گیرند و نحوه تولیدشان به این شکل است که واحدهای یک رمزارز به آدرس خاصی انتقال می‌یابد، سپس در ازای هر یک واحد از این ارز دیجیتال به‌طور خودکار یک واحد استیبل کوین در پلتفرم تعیین شده برای آن تولید و عرضه می‌شود.
کاربرد استیبل کوینها چیست؟
- به‌دلیل ثبات قیمت، می‌توانند جایگزین ارزهای فیات در خریدها و پرداخت‌های روزمره باشند.
- در عین شباهت‌هایی که به ارز فیات (از لحاظ ثبات ارزش) دارند، تمامی ویژگی‌های محبوب ارزهای دیجیتال را دارند.
- تبادلات مالی بین‌المللی با این ارزها سریع، ارزان و بدون قابلیت پیگیری انجام میشوند.
- ریسک سبد دارایی‌های دیجیتال را کاهش می‌دهند.
- امکان ذخیره محرمانه دارایی و خارج از سیستم‌های متمرکز بانکی را فراهم می‌کنند.
- یک دارایی قابل پیش‌بینی و با‌ثبات هستد.
- سرمایه‌گذار نگران آینده دارایی خود نیست.
چرااستیبل کوینها محبوب هستند؟
یک کارگر مهاجر را تصور کنید که برای کسب درآمد بیشتر ناچار به مهاجرت شده و قصد دارد درآمد خود در کشور مقصد را به خانواده یا نزدیکانش در کشورش برساند. قبل از پیدایش ارزهای دیجیتال و آشنایی اقشار مختلف با آن، این افراد باید درآمد خود را از طریق صرافی‌های ارز فیات به کشورشان حواله می‌کردند و برای این انتقال کارمزد بالایی می‌پرداختند. درسوی دیگر نیز گیرنده باید ارزهای دریافت شده را به ارز رایج کشور خود تبدیل می‌کرد و این تبدیل نیز مستلزم پرداخت هزینه بود. علاوه‌بر این‌ها انجام این فرایند به یک بازه زمانی چند روزه نیاز داشت.
اما پس از پیدایش ارزهای دیجیتال انجام فرایندهای انتقال پول میان کشورها به‌مراتب ساده‌تر شد. افراد می‌توانستند به‌سادگی و از طریق سیستم‌های کامپیوتری شخصی، با پرداخت هزینه‌های به‌مراتب پایین‌تر و تنها طی چند دقیقه از یک کشور به کشوری دیگر پول انتقال دهند. از همه مهم‌تر این‌که انتقال این پول در سیستم‌های غیر‌متمرکز که وابستگی به کشورهای مقصد نداشتند، می‌توانست مشمول مالیات‌های گاه ناعادلانه دولت‌ها نشود.
وقتی که بازار ارزهای دیجیتال داغ و پر‌تب‌وتاب شد و افراد زیادی به‌قصد کسب درآمد و سرمایه‌گذاری به آن روی آوردند. نوسانات گاه عجیب‌وغریب این ارزها سبب شد بسیاری از افراد همچنان ارزهای فیات را روشی مطمئن‌تر و باثبات‌تر برای انتقال درایی‌‌های خود به نقاط مختلف جهان بدانند. اینجاست که اهمیت استیبل کوینها آشکار می‌شود. همان کارگر را تصور کنید که قصد دارد حقوق ماهیانه خود را برای خانواده‌اش در یک کشور دیگر ارسال کند، ممکن است اگر حقوقش را برای مثال به ارز دیجیتال کاردانو (ADA) تبدیل کند این ارز در مدت زمان کوتاه دچار یک نوسان روبه پایین شده و ارزش آن به‌طور قابل توجهی کاهش پیدا کند. پس در این شرایط به یک ارز دیجیتال با‌ثبات نیاز است تا کارگر داستان ما مطمئن باشد از لحظه تبدیل دارایی خود تا انتقال پول و دریافت آن توسط گیرنده و حتی تا زمان تبدیل این ارز به ارز رایج کشورش قیمت و ارزش آن دچار نوسان نشود.
استیبل کوینها چه معایبی دارند؟
در کنار تمام مزایای استیبل کوینها که به آن‌ها اشاره شد، باید گفت این ارزها به‌طور صد‌در‌صدی بی‌نقص نیستند و معایبی نیز دارند. استیبل کوینها برای کسب اطمینان و اعتبار نیاز به یک شخص ثالث (یک نهاد قدرت) دارند و این مخالف آرمان‌های ابتدایی ارزهای دیجیتال است. به‌دلیل کنترل نرخ این ارزها توسط یک منبع قدرت ثانویه نمی‌توان آن‌ها را به‌طور قطع غیر‌متمرکز دانست و بسیاری معتقدند این ارزها را شاید بتوان نیمه متمرکز نامید. در خرید استیل کوینها از سودهای کلان بازار ارزهای دیجیتال خبری نیست و این ارزها صرفا به‌منظور حفظ ارزش دارایی قابل استفاده‌اند.
آیا سرمایه‌گذاری روی استیبل کوینها کار درستی است؟
خرید استیبل کوین یک راه‌حل منطقی برای حفظ ارزش دارایی است. هنگام نوسانات شدید بازار خرید استیبل کوینها می‌تواند یک استراتژی درست برای حفظ ارزش پرتفوی شما باشد، اما قیمت ثابت آن‌ها سودی نصیب سرمایه‌گذار نخواهد کرد.
در کشور ما که همواره امکان سقوط بیشتر ارزش پول ملی وجود دارد، استفاده از استیبل کوینها می‌تواند یک ترفند مناسب برای حفظ ارزش دارایی‌ها و ذخیره آن‌ها در یک نهاد مالی غیر‌متمرکز باشد. اما باید توجه داشته باشید که نرخ دلار نیز روی خرید‌وفروش استیبل کوین در کشور ما تاثیر‌گذار است (استیبل کوین با پشتوانه ارز فیات بهعنوان رایج‌ترین نوع این ارزها). همه می‌دانیم که نرخ دلار در کشور ما ثبات ندارد و نوسانات آن شاید به اندازه رمزارزها نباشد، اما بارها شاهد نوسان قیمت زیادی در این بازار بوده‌ایم. بنابراین هنگامی که قصد دارید ریال خود را به استیبل کوین تبدیل کنید به این نکته که نرخ دلار در ایران نوسان دارد، توجه ویژه‌ای داشته باشید. زیرا ممکن است هنگام تبادل مجدد این ارزها با پول ملی (ریال) مبلغ دریافتی شما از مبلغی که در ابتدا برای خرید همان میزان استیبل کوین پرداخته‌اید، کمتر یا بیشتر باشد.
بیشتر بدانید:
تتر چیست؟ تتر در حال حاضر مطرح‌ترین استیبل کوین است و با نماد USDT شناخته می‌شود. پشتوانه تتر دلار است و قیمت آن همواره روی یک دلار آمریکا ثابت می‌ماند. حجم بالای معاملات تتر سبب شد تنها طی چند سال در رتبه‌های نخست فهرست ارزهای دیجیتال جای بگیرد. این توکن امروزه روی شبکه‌های محتلف بلاکچینی پیاده‌سازی شده است، اما مطرح‌ترین توکن‌های تتر در بازار کریپتوکارنسی تتر TRC20 مروبط به بلاکچین ترون و تتر ERC20 مربوط به بلاکچین اتریوم هستند.