بورس کالا (Commodity Exchange) یکی از ارکان مهم بازار سرمایه ایران است که نقش کلیدی در شفاف‌سازی قیمت‌ها، حذف واسطه‌ها و ایجاد بستری امن برای معامله کالاهای مختلف ایفا می‌کند. بورس کالا ایران با فراهم‌کردن زیرساختی قانونمند و شفاف این امکان را به تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران می‌دهد تا انواع کالاها را در بازاری رسمی و رقابتی معامله کنند. در بورس کالا، تمامی معاملات از طریق تابلو معاملات بورس کالا انجام می‌شود؛ جایی که اطلاعات مربوط به قیمت، حجم عرضه، تقاضا و آمار معاملات به‌صورت شفاف در دسترس عموم قرار می‌گیرد. این شفافیت باعث شده بورس کالا به مرجعی معتبر برای کشف قیمت واقعی کالاها در اقتصاد ایران تبدیل شود.
اما بورس کالا شامل چه کالاهایی است؟ چگونه وارد بورس کالا شویم؟ چگونه بورس کالا ثبت نام کنیم؟ چگونه از بورس کالا خرید کنیم؟ نحوه ثبت نام بورس کالا به چه صورت است؟ پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند آشنایی دقیق با ساختار، بازارها و فرایندهای معاملاتی بورس کالاست.
بورس کالا چیست؟
بورس کالا بازاری رسمی و سازمان‌یافته است که در آن کالاها طبق قراردادهای استاندارد و قوانین مشخص (مشخصات کمی و کیفی کالا، زمان تحویل و شرایط تسویه)، معامله می‌شوند. هدف اصلی بورس کالا، ایجاد شفافیت قیمتی، کاهش ریسک معاملات، حذف واسطه‌های غیرضروری و تسهیل دسترسی مستقیم به کالاهاست. در بورس کالا ایران، معاملات از عرضه کالا تا تسویه نهایی و تحویل، تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار کشور انجام می‌شود. این را می‌توان یکی از امن‌ترین و شفاف‌ترین بسترهای معاملاتی برای خریدوفروش کالا در ایران دانست.
قیمت‌ها در این بازار بر اساس حجم عرضه‌وتقاضا تعیین و همه اطلاعات در تابلو معاملات بورس کالا با شفافیت کامل، نمایش داده می‌شوند؛ بنابراین امکان دستکاری قیمت در این بستر به حداقل می‌رسد. به‌طور کلی این بازار مالی به‌منظور توزیع عادلانه سرمایه، مشخص شدن قیمت در معاملات مالی و رشد اقتصادی شکل گرفت. با این حال اهداف دیگری را هم دنبال می‌کند که عبارتند از:
- ایجاد یک بازار سازمان‌یافته و قانونمند برای تسهیل دادوستد
- سازمان‌دهی معامله کالاهای خاص و ضروری مثل محصولات کشاورزی، انواع فلزات، انرژی و پتروشیمی
- کشف قیمت‌ها با تقابل و تعامل عرضه‌وتقاضا
- حذف واسطه‌ها در معاملات و ارتباط مستقیم فروشنده و خریدار
- امکان خریدوفروش نقدی و آتی کالاها
- ارائه تحلیل‌های آماری دقیق در مورد وضعیت بازار و پیش‌بینی نوسانات بازار برخی کالاها
- انتقال بازار سنتی به سمت بازار مدرن سرمایه‌گذاری و تعامل پایدارتر با بازارهای بین‌المللی
تاریخچه بورس کالای ایران
ایده راه‌اندازی بورس در ایران به دهه ۱۳۱۰ شمسی برمی‌گردد و تحقق آن چندین سال به طول کشید. در سال ۱۳۱۵، فردی بلژیکی به نام «ران لوترفلد» با درخواست دولت ایران مطالعات اولیه برای ایجاد این بازار را انجام داد. پس از سال‌ها بررسی و تلاش در ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ بورس اوراق بهادار تهران به‌طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد و نخستین معاملات شامل سهام بانک صنعت و معدن و شرکت نفت پارس بود. در دهه ۱۳۵۰، این بازار رشد قابل توجهی داشت و شرکت‌های متعددی در آن پذیرفته شدند. اما پس از وقوع انقلاب و جنگ ۸ ساله، بین سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۸ بورس ایران با رکود مواجه و فعالیت آن محدود شد. از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۸۳، با تصویب قوانین جدید و ایجاد نهادهای نظارتی، بورس دوباره جان گرفت و توسعه یافت. در سال ۱۳۸۳، تصویب قانون جدید بازار سرمایه، سازمان بورس و اوراق بهادار را از بانک مرکزی مستقل کرد و ابزارهای مالی نوینی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری و اوراق بدهی معرفی شد. بین سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۸، بورس‌های تخصصی مختلفی در ایران شکل گرفتند؛ بازار بورس کالا در سال ۱۳۸۲ فرابورس ایران در سال ۱۳۸۷ و بورس انرژی در سال ۱۳۹۱.
قراردادها و بازارها در بورس کالای ایران
گفتیم در بورس کالا، تمامی معاملات بر اساس قراردادهای استاندارد انجام می‌شوند. این قراردادها انواع مختلفی دارند مانند: «نقدی»، «سلف»، «نسیه»، «آتی»، «اختیار معامله»، «صلح» و «معاوضه» که امکان دادوستد انواع کالاها را در بورس کالای ایران فراهم می‌کنند. همچین بورس کالای ایران از سه بازار اصلی «فیزیکی»، «مشتقه» و «بازار مالی» و در کنار آن‌ها «بازار فرعی» تشکیل شده که هر یک از این بازارها خود دارای زیرمجموعه‌ها و ویژگی‌هایی هستند.
بورس کالا بازار مالی
اصلی‌ترین هدف بازار مالی بورس کالا، تامین منابع مالی برای فعالان اقتصادی است. در این بازار ابزارهایی مانند سلف موازی استاندارد، اوراق خرید دین کالایی، گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی معامله می‌شوند.
اوراق سلف استاندارد
اوراق سلف استاندارد بر پایه عقد سلف منتشر می‌شوند و هدف آن‌ها تامین مالی بخش تولیدی کشور است. کالاهایی مانند سکه، میلگرد و محصولات پتروشیمی از طریق این اوراق در بورس کالا معامله می‌شوند. طبق قرارداد سلف، خریدار مبلغ قرارداد را هنگام معامله پرداخت می‌کند و فروشنده متعهد است کالای مشخص شده را در زمان تعیین شده تحویل دهد.
اوراق خرید دین کالایی
این اوراق برای تامین مالی خریداران منتشر می‌شوند و بر اساس کالاهای معامله شده در بورس کالا ایجاد شده‌اند. دیون ناشی از این اوراق نیز باید از معاملات رسمی بورس کالا باشد.
گواهی سپرده کالایی
گواهی سپرده کالایی، نوعی اوراق بهادار است که نشان‌دهنده مالکیت دارنده آن بر مقدار مشخصی کالا است. این اوراق توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی منتشر می‌شوند و امنیت بالایی برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کنند.
صندوق سرمایه‌گذاری کالایی
صندوق کالایی، ابزاری نوین برای سرمایه‌گذاری است که با کنترل ریسک، امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در کالاهایی مانند سکه و محصولات پتروشیمی را فراهم می‌کند. سرمایه‌گذاران با خرید واحدهای صندوق‌ها، می‌توانند بدون خرید مستقیم کالا، از سود بازار آن کالاها بهره‌مند شوند.
بورس کالا بازار فرعی
بازار فرعی بورس کالا ساختاری مشابه بازار فیزیکی دارد با این تفاوت که مقررات پذیرش کالا در آن ساده‌تر است. در این بازار، کالاهایی که شرایط پذیرش در بازار فیزیکی را از دست داده‌اند و همچنین برخی اموال غیرمنقول معامله می‌شوند.
بازار املاک و مستغلات
در این زیرمجموعه امکان معاملات املاک فراهم شده است. برای خرید ملک، سرمایه‌گذاران باید کد معاملاتی بازار فیزیکی دریافت کرده و از طریق اطلاعیه‌های عرضه موجود در سایت بورس کالا در حراج واحدهای مسکونی یا تجاری شرکت کنند.
بازار مناقصه
بازار مناقصه نوعی حراج رقابتی است که در آن چندین فروشنده با یک خریدار رقابت می‌کنند. متقاضی خرید پس از دریافت کد بورسی، سفارش خود را ثبت کرده و عرضه‌کنندگان برای ارائه کالا با یکدیگر رقابت می‌کنند. در نهایت، قرارداد نهایی بین خریدار و عرضه‌کنندگان بسته می‌شود. طرفین می‌توانند از نهادهای دولتی یا غیردولتی باشند.
بورس کالا بازار فیزیکی
بازار فیزیکی، شناخته‌شده‌ترین بخش بورس کالا برای عموم فعالان اقتصادی است. در این بازار، کالا به‌صورت واقعی و با تحویل فیزیکی معامله می‌شود. تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان و مصرف‌کنندگان عمده، اصلی‌ترین بازیگران بازار فیزیکی بورس کالا هستند. معاملات این بازار نقش مهمی در تنظیم بازار، کشف قیمت و تامین مواد اولیه صنایع مختلف دارد. در بازار فیزیکی بورس کالا، پس از انجام معامله، خریدار موظف است طبق ضوابط، وجه معامله را تسویه کرده و کالا را در زمان مشخص تحویل بگیرد.
سایر قراردادهای قابل معامله در بورس کالا
- قرارداد نقدی (Spot): در این قرارداد، خریدار تمام مبلغ مورد توافق را با کارمزد کارگزار پرداخت می‌کند و عرضه‌کننده محصول آن را طی حداقل ۳ روز به خریدار تحویل می‌دهد؛ هزینه محصول نیز باید ظرف ۳ روز پرداخت شود. به‌همین دلیل به آن «تحویل فوری» هم می‌گویند.
- قرارداد سلف (Forward): در قرارداد سلف، مبلغ توسط خریدار پرداخت اما زمان تحویل آن روز مشخص شده در قرارداد است. بنابراین، تحویل محصول در آینده خواهد بود، اما تسویه توسط خریدار همان ابتدای انعقاد قرارداد انجام می‌شود. این در بازار فیزیکی بورس کالا مرسوم است.
- قرارداد نسیه (Credit): همان‌طور که از نام این قرارداد مشخص است، طی آن امکان خرید نسیه وجود دارد و خریداران می‌توانند مبلغ توافق شده را به‌صورت نسیه و در زمان‌بندی‌های تعیین شده پرداخت کنند. تحویل کالا نیز ۳ روز بعد از انعقاد قرارداد انجام می‌شود.
- قرارداد معاوضه (Swat): در این قرارداد، برای تمدید یا نزدیک کردن سررسید از تبادل دارایی یا به‌نوعی، معاوضه تعهد استفاده می‌شود.
- قرارداد صلح: این قرارداد به‌منظور برطرف کردن اختلافات موجود یا پیشگیری از اختلافاتی که ممکن است در آینده به وجود بیاید، منعقد می‌شود.
در بورس کالا چه چیزی معامله می‌شود؟
- محصولات صنعتی و معدنی: این گروه شامل فلزات و مواد صنعتی مهم است و خود چند زیر مجموعه دارد. فولاد (محصولات با مقطع طولی، تخت و شمش‌ها)، آلومینیوم (شمش، مقاطع طولی و تخت، هیدروکسید آلومینیوم)، مس (کاتد، اسلب، مفتول، بیلت، ورق و مس کم‌عیار)، روی (شمش روی)، سرب (شمش سرب)، چدن (شمش چدن)، فلزات گرانبها (طلا، سکه و شمش طلا به‌صورت گواهی سپرده و قرارداد آتی) و سایر مواد صنعتی و معدنی مانند سیمان، کک، خاک سرب و روی، سولفور مولیبدن، کنسانتره فلزات گرانبها، فرآورده‌های سنگ آهن و کنتور.
- محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی که خود به دو بخش تقسیم می‌شود؛ فرآورده‌های نفتی (قیر صنعتی و معدنی، سلاپس واکس، عایق رطوبتی، وکیوم باتوم، لوب کات سبک و سنگین، روغن پایه، روغن موتور، پارافین و اسلک واکس) و محصولات پتروشیمی مانند محصولات پلیمری(پلی اتیلن ترفتالات، پلی استایرن، پلی پروپیلن، پلی اتیلن سنگین و…)، محصولات شیمیایی (الکیل بنزن خطی و سنگین، اسید استیک، اسید ترفتالیک، ارتوزایلن، پارازایلن، اسید نیتریک، کود مایع ازته، سولفات سدیم، جوش شیرین، وینیل استات، پتاس، آرگون) و سایر مواد شیمیایی.
- محصولات کشاورزی که شامل ۲۱ زیرمجموعه اصلی و ۷۶ زیرگروه فرعی است؛ کنجاله و تفاله (پلیت و پرک پنبه دانه، سویا، کلزا، آفتابگردان، گلرنگ و کنجد)، ذرت (دانه‌های بذری، علوفه‌ای و دامی)، شکر (تصفیه شده، سفید و خام)، پسته (فندقی و کله قوچی، خندان و بسته) پنبه، زیره سبز، زعفران، حبوبات (عدس، نخود، جو، برنج (ایرانی و وارداتی) خرما، روغن‌های خام، کشمش، گندم، چای، مرغ منجمد، دانه‌های روغنی، جوجه یک‌روزه، تخم‌مرغ و آرد.
- کالاهای بازار مشتقه و مالی شامل اوراق بهادار مبتنی بر کالای پذیرفته شده، قراردادهای آتی، قراردادهای اختیار معامله و سلف موازی استاندارد هستند.
- کالاهای بازار فرعی نیز شامل اموال غیرمنقول و سایر کالاهایی‌اند که تحت مقررات ساده‌تر معامله می‌شوند.
خرید از بورس کالا چگونه است؟
به‌طور خلاصه، نحوه خرید از بورس کالا شامل مراحل زیر است:
- ثبت‌نام در سامانه سجام و احراز هویت
- انتخاب کارگزاری دارای مجوز بورس کالا
- دریافت کد معاملاتی بورس کالا
- واریز پیش‌پرداخت (وجه تضمین)
- ثبت سفارش خرید
- انجام معامله در تابلو معاملات بورس کالا
- تسویه نهایی و تحویل کالا
خرید از بورس کالا معمولا برای اشخاص حقوقی و مصرف‌کنندگان عمده مناسب‌تر است، اما در برخی کالاها، اشخاص حقیقی نیز می‌توانند از این بازار خرید کنند.
مراحل دقیق معامله در بورس کالای ایران
بعد از ثبت‌نام در سجام، احراز هویت و دریافت کد بورسی کالا، خریدار امکان ورود به معاملات بورس کالای ایران را دارد.
- مشتری پس از ورود به سامانه معاملاتی کارگزار، فرم سفارش را تکمیل کرده و قیمت پیشنهادی خود (بر اساس قیمت پایه عرضه) را وارد می‌کند. این مرحله شامل انتخاب نوع کالا، حجم و شرایط تحویل است.
- برای تضمین تعهد، حداقل ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزش معامله به‌عنوان سپرده اولیه واریز می‌شود؛ این مبلغ در صورت فسخ یا عدم تسویه مشمول جریمه خواهد شد.
- کارگزار سفارش را به سامانه معاملاتی بورس کالا ارسال می‌کند تا در تالار معاملات قرار گیرد و آماده رقابت شود.
- کارگزار به نمایندگی از مشتری در حراج شرکت می‌کند. سفارش‌ها بر اساس عرضه‌وتقاضا رقابت کرده و قیمت نهایی کشف می‌شود.
- پس از معامله، مابه‌التفاوت مبلغ معامله (باقیمانده ارزش معامله منهای سپرده اولیه) حداکثر تا ساعت ۱۵ روز سوم کاری واریز و تسویه مالی تکمیل می‌شود.
- اتاق پایاپای اسناد رسمی مانند حواله انبار یا قرارداد را صادر و تخصیص کالا به خریدار را تایید می‌کند (برای تضمین تحویل فیزیکی یا نقدی کالا).
- وجوه و اسناد بین خریدار و فروشنده مبادله شده و هرگونه تعدیل مانند جریمه تاخیر اعمال می‌شود. این فرایند معمولا در همان روز یا حداکثر تا سه روز کاری نهایی می‌شود.
- پس از کسر کارمزدهای بورسی و هزینه‌های مربوط به کارگزار، مبالغ خالص به حساب بانکی طرفین واریز می‌شود و فروشنده سود معامله را دریافت می‌کند.
مجوزها و محدودیت‌های بورس کالا
برخی کالاها نیاز به اخذ مجوز از مراجع مربوطه دارند؛ برای مثال کالاهای تولیدی پتروشیمی و برخی محصولات دیگر نیازمند ثبت‌نام مشتری در سامانه بهین‌یاب وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) هستند تا سهمیه به بورس اختصاص یابد. همچنین، برخی کالاها نیازمند پروانه بهره‌برداری، گواهی استاندارد اجباری یا معرفی توسط وزارت صمت یا سایر ارگان‌ها هستند. برخی کالاها نیز محدودیت حداقل حجم معامله دارند و برای برخی شرکت‌ها نیاز به استعلام یا تاییدیه از مراجع مربوطه وجود دارد.
مدارک مورد نیاز برای خرید در بورس کالا
- تکمیل فرم درخواست کد مشتری نزد کارگزار
- مدارک هویتی شرکت یعنی اساسنامه یا مستندات تاسیس، آخرین روزنامه رسمی تغییرات و مدیران، تصویر شناسنامه و کارت ملی صاحبان امضا و مدیرعامل یا رئیس شرکت که توسط کارگزار برابر با اصل می‌شود.
- مدارک مالی شرکت یعنی اظهارنامه مالیاتی آخرین دوره مالی و کد اقتصادی
نکته:
- بورس مجاز است برای احراز هویت مشتریان به مراجع قانونی مراجعه و تاییدیه دریافت کند. صدور کد منوط به تایید اصالت مدارک است.
- مشتری موظف است هرگونه تغییر در مدارک و مستندات را به بورس اعلام کند. در صورت عدم ارائه، کد مشتری غیر فعال می‌شود.
- اگر مشتری وکالت انجام معاملات را به وکیل منتقل کرده باشد، برای وکیل نیز باید مدارک کامل ارائه شود.
چگونه در بورس کالا ثبت نام کنیم؟
برای ورود به بورس کالا نیازمند ثبت‌نام سامانه سجام و همچنین ثبت‌نام در کارگزاری منتخب، اولین گام است. پس از تکمیل اطلاعات هویتی و احراز هویت، کارگزاری مدارک شما را بررسی کرده و فرایند صدور کد بورس کالا را انجام می‌دهد (برای دریافت کد بورس کالا باید به سامانه Ebgo.ir مراجعه کنید).
افتتاح حساب در بانک‌های عامل، باز کردن حساب وکالتی برای بازار فیزیکی، بازکردن حساب در اختیار بورس کالا برای بازار مالی و معرفی حساب وکالتی به کارگزاری برای دریافت کد بورس کالا نیز سایر اقدامات برای فعالیت در بورس کالای ایران‌اند.
کد بورس کالا چیست؟
کد بورس کالا، شناسه‌ای منحصربه‌فرد است که به هر معامله‌گر در بورس کالا اختصاص داده می‌شود. بدون این کد، امکان خرید یا فروش در بورس کالای ایران وجود ندارد. این کد مشابه کد بورسی در بازار سهام است، اما صرفا برای معاملات بورس کالا کاربرد دارد و از طریق کارگزاری‌ها صادر می‌شود.
نکته:
مشتری موظف است در هر زمان بنا به درخواست بورس نسبت به ارائه مدارک و مستندات مجددا اقدام کند؛ در صورت عدم ارائه، کد مشتری غیر فعال می‌شود.
جدول معاملات بورس کالا چیست؟
یکی از ابزارهای مهم برای بررسی وضعیت بازار، جدول معاملات بورس کالاست. این جدول اطلاعات کاملی از حجم معاملات، ارزش معاملات و قیمت‌ها ارائه می‌دهد. آمار معاملات فیزیکی بورس کالا در این جدول به‌صورت روزانه، هفتگی و ماهانه منتشر می‌شود و فعالان بازار می‌توانند با تحلیل آن، روند عرضه‌وتقاضا را بررسی کنند. بررسی جدول بورس کالا به خریداران و فروشندگان کمک می‌کند تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند و زمان مناسب ورود یا خروج از بازار را تشخیص دهند.
اطلاعیه عرضه بورس کالا را از کجا ببینم؟
اطلاعیه‌های عرضه، یکی از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی برای فعالان بازار هستند. بورس کالا اطلاعیه عرضه را به‌صورت رسمی منتشر می‌کند و در آن جزئیات کامل هر عرضه درج می‌شود. برای مشاهده اطلاعیه‌ها می‌توانید به وب‌سایت رسمی بورس کالا به نشانی www.ime.co.ir مراجعه کنید.
بورس کالا مناسب چه کسانی است؟
با توجه به شفافیت و تنوع معاملات، بورس کالا مورد توجه گروه‌های مختلفی از فعالان اقتصادی و حتی افراد عادی قرار گرفته است. از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان گرفته تا سرمایه‌گذاران و نهادهای دولتی، هر کدام اهداف مشخصی از حضور در این بازار دارند.
تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان کالا، اولین گروه فعال در بورس کالا شامل تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان کالا هستند که شامل شرکت‌های صنعتی و معدنی، تولیدکنندگان محصولات کشاورزی و شرکت‌های نفتی و پالایشگاهی می‌شوند. این گروه به‌منظور حذف واسطه‌ها و افزایش سود حاصل از فروش مستقیم، کشف قیمت واقعی و شفاف برای کالاهای خود و تامین مالی از طریق قراردادهای سلف و اوراق بهادار، بورس کالا را انتخاب می‌کنند. دومین گروه شامل مصرف‌کنندگان و خریداران عمده‌اند که می‌توانند شامل صنایع وابسته مانند خودروسازی و ساخت‌وساز، شرکت‌های صادراتی و بازرگان و شرکت‌های خدماتی، مانند شرکت‌های راه‌سازی باشند. مزایای بورس کالا برای این گروه خرید مستقیم از تولیدکنندگان و کاهش هزینه‌های واسطه‌ای، اطمینان از کیفیت و استاندارد کالاها و کاهش ریسک نوسانات قیمت از طریق قراردادهای آتی است.
گروه بعدی شامل سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی، معامله‌گران قراردادهای آتی و اختیار معامله، و صندوق‌های کالایی است. سرمایه‌گذاری در دارایی‌های فیزیکی مانند طلا و زعفران، استفاده از ابزارهای مشتقه برای کسب سود و مدیریت ریسک در برابر نوسانات قیمت، اصلی‌ترین دلایل حضور این افراد در بورس کالا هستند. همچنین نهادهای دولتی، نظارتی و تنظیم‌کننده بازار مانند وزارت صنعت، معدن و تجارت، اتاق بازرگانی، بانک مرکزی، سازمان بورس و اوراق بهادار و سایر نهادهای نظارتی با هدف کنترل و مدیریت قیمت کالاهای اساسی، تامین نیازهای عمومی، توزیع عادلانه کالاها، شفاف‌سازی معاملات و کاهش فساد اقتصادی در بورس کالای ایران حضور دارند.
نکات مهم درباره بورس کالا
- در مورد برخی کالاها محدودیت حداقل حجم مقدار کالا وجود دارد.
- در مورد برخی شرکت‌ها نیاز به استعلام یا تاییدیه از برخی مراجع است.
- برخی کالاها نیاز به اخذ مجوز از مراجع مربوطه دارند.
- بعضی کالاها نیاز به پروانه بهره‌برداری، گواهی استاندارد اجباری یا معرفی توسط وزارت صمت یا سایر ارگان‌ها دارند.
- امکان دسترسی به همه کالاها وجود ندارد.
- مقررات و قوانین آن بسیار پیچیده است.
- نوسان قیمت‌ها تحت‌تاثیر عواملی مانند تغییرات نرخ ارز، سیاست‌های اقتصادی و میزان عرضه‌وتقاضاست.
- حداقل میزان خرید بالاست که برای مصرف‌کنندگان خرد مناسب نیست.
- در شرایط معامله انعطاف‌پذیری وجود ندارد و معامله‌گران نمی‌توانند شرایط سفارشی خود را (مانند بازار آزاد) تعیین کنند.
- وجود کارمزدهای معاملاتی و هزینه‌های جانبی مثل هزینه‌های انبارداری و مالیات هزینه‌ها معامله را بالا می‌برد.
- در برخی کالاها به دلیل تقاضای کم ریسک نقدشوندگی وجود دارد.
- سیاست‌های دولت مثل اعمال محدودیت‌های صادراتی، تغییرات در تعرفه‌ها و قوانین نظارتی بر روند معاملات بورس کالا تاثیر می‌گذارد.
- در صورت فسخ قرارداد از سوی یکی از طرفین معامله او باید ۵ درصد از ارزش کل معامله به اضافه کارمزد را به طرف دیگر معامله پرداخت کند.
سؤالات متداول
در بورس کالا مهلت تسویه بدون جریمه چند روز است؟
مهلت تسویه در بورس کالا بسته به نوع کالا و قرارداد متفاوت است، اما عموما ۳ روز کاری پس از انجام معامله تعیین می‌شود. در صورت عدم تسویه در مهلت مقرر، جریمه بورس کالا برای خریدار اعمال خواهد شد.
جریمه فسخ قرارداد در بورس کالا چند درصد است؟
در صورت فسخ قرارداد، ۵ درصد از ارزش معامله به‌عنوان جریمه فسخ قرارداد بورس کالا از خریدار یا فروشنده دریافت می‌شود.
در بورس کالا پیش پرداخت به چه حسابی باید واریز می‌شود؟
پیش‌پرداخت یا وجه تضمین معاملات بورس کالا باید به حساب عملیاتی (وکالتی) معرفی‌شده به کارگزاری واریز شود. بدون واریز این مبلغ، ثبت سفارش امکان‌پذیر نیست.
در بورس کالا چه زمانی انصراف از خرید معتبر است؟
انصراف از خرید تنها در بازه‌های زمانی مشخص (اعلام شده) و قبل از نهایی‌شدن معامله معتبر است. پس از انجام معامله، انصراف مشمول جریمه خواهد بود.
بورس کالا پنجشنبه تعطیل است؟
خیر؛ برای برخی معاملات مانند گواهی‌ها سپرده کالایی، روزهای پنجشنبه نیز انجام می‌شوند.