برای شروع سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه یا همان بورس، نخستین گام ثبت‌نام سجام (سامانه جامع اطلاعات مشتریان) و احراز هویت در این سامانه است. در حال حاضر احراز هویت سجام با گوشی برای همه امکان‌پذیر است و این فرایند به‌صورت کاملا آنلاین انجام می‌شود. اما گاهی در مواقع خاص امکان دارد برخی از سرمایه‌گذاران، نیاز به احراز هویت سجام حضوری داشته باشند. پس بیایید این روند را باهم بررسی کنیم.
سجام چیست و چرا احراز هویت در آن ضروری است؟
سامانه جامع اطلاعات مشتریان به اختصار سجام، پایگاه متمرکزی برای ثبت و تایید اطلاعات اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در بازار سرمایه است. این سامانه با هدف ایجاد شفافیت، یکپارچگی اطلاعات و جلوگیری از تخلفات مالی طراحی شده و زیر نظر شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه فعالیت می‌کند. در واقع، سجام نقشِ شناسنامه مالی را برای سرمایه‌گذاران دارد. هر کسی که قصد خرید‌و‌فروش سهام، اوراق مشارکت، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا استفاده از سایر خدمات بازار سرمایه را داشته باشد، باید ابتدا در این سامانه ثبت‌نام کند و مراحل احراز هویت سجام حضوری یا غیرحضوری را انجام دهد.
الزام احراز هویت در سجام براساس مقررات مبارزه با پول‌شویی و شناسایی مشتریان (KYC) از الزامات قانونی فعالیت در بورس است. هیچ شخصی نمی‌تواند بدون ثبت و تایید اطلاعات خود در این سامانه در بازار سرمایه فعالیت داشته باشد. سرمایه‌گذاران با یک‌بار ثبت اطلاعات هویتی، بانکی و ارتباطی، دیگر نیازی به تکرار مراحل احراز هویت در نهادهای مالی مختلف مانند کارگزاری‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا شرکت‌های تامین مالی جمعی را ندارند. در واقع سجام به‌عنوان یک درگاه واحد، دسترسی به کلیه خدمات بازار سرمایه را برای کاربران فراهم می‌کند. همچنین، تمامی سودها، مطالبات و وجوه نقد مرتبط با فعالیت‌های سرمایه‌گذاری افراد، تنها به شماره شبا ثبت‌شده در سامانه سجام واریز می‌شود. این روند از بروز خطاهای مالی یا سواستفاده‌های احتمالی جلوگیری می‌کند. در مجموع، هدف از راه‌اندازی سجام، ایجاد زیرساختی یکپارچه برای شناسایی دقیق سرمایه‌گذاران، تسهیل دسترسی به خدمات مالی و تضمین امنیت و شفافیت تراکنش‌های بازار سرمایه بود.
احراز هویت سجام حضوری چه مواقعی انجام می‌شود؟
امکان دارد برخی سرمایه‌گذاران سنتی، آشنایی کافی برای استفاده از ابزارهای احراز هویت آنلاین سجام را نداشته باشند. گاهی متقاضی در ورود به سامانه، آپلود مدارک یا تطبیق اطلاعات دچار اشکال می‌شود که این چالش‌ها در مراکز احراز هویت سجام قابل حل‌اند. برخی افراد ممکن است نتوانند احراز هویت الکترونیکی را انجام دهند (مانند کسانی که کارت ملی هوشمند ندارند یا سن زیر ۱۸ سال دارند)؛ در این موارد هم نیاز به احراز هویت حضوری سجام است. گاهی اوقات هم سیستم‌های احراز هویت دچار ایراد فنی می‌شوند یا مراحل احراز هویت سجام برخی کاربران به‌طور کامل انجام نمی‌شود؛ در این شرایط نیز متقاضیان باید به مراکز احراز هویت سجام مراجعه کنند.
مدارک مورد نیاز برای احراز هویت حضوری سجام
- اصل و کپی کارت ملی
- اصل و کپی شناسنامه
- کد ۱۰ رقمی پیگیری ثبت‌نام سجام
- اطلاعات بانکی مطابق با کارت ملی (شماره حساب و شبا)
- مدارک تکمیلی در صورت لزوم (بعضی مراکز ممکن است مدارک تکمیلی مانند مدرک تحصیلی، فیش حقوقی یا گواهی محل سکونت درخواست کنند)
در صورت نمایندگی یا وکالت: اگر نماینده قانونی یا وکیل سرمایه‌گذار حقیقی و حقوقی بخواهد احراز هویت سجام او را انجام دهد، باید وکالت‌نامه معتبر به‌همراه مدارک هویتی خود و متقاضی اصلی را به مراکز احراز هویت سجام ارائه کند.
مراحل احراز هویت سجام حضوری
- ثبت‌نام اولیه در سامانه سجام و دریافت کد پیگیری: ابتدا باید وارد وب‌سایت رسمی سجام به نشانی profilesejam.csdiran.ir شوید و فرایند ثبت‌نام اولیه را انجام دهید. در این مرحله اطلاعات هویتی، ارتباطی، شغلی و محل سکونت از شما خواسته می‌شود. در نهایت پس از تکمیل ثبت‌نام، یک کد ۱۰ رقمی پیگیری سجام برای شما صادر و برای شما پیامک خواهد شد؛ انجام احراز هویت سجام حضوری تنها با این کد، امکان‌پذیر است. امکان ثبت‌نام بدون احراز هویت وجود دارد، اما تا زمانی که احراز هویت کامل نشود، امکان استفاده از خدمات بورس و کارگزاری فراهم نیست (می‌توانید از مراکز احراز هویت سجام بخواهید ثبت‌نام سجام شما را نیز انجام دهند).
- انتخاب گزینه احراز هویت حضوری: پس از ثبت‌نام و ورود به وب‌سایت سامانه سجام، گزینه «احراز هویت حضوری» را انتخاب کنید. در این مرحله شما وارد بخش جستجوی مراکز احراز هویت خواهید شد (https://profilesejam.csdiran.ir/authenticationOffices) و نزدیک‌ترین مراکز به‌شما مطابق نشانی ثبت شده در سامانه، نمایش داده می‌شوند. این مراکز ممکن است دفتر پیشخوان، دفاتر بانکی منتخب یا کارگزاری‌های دارای مجوز باشند. همچنین امکان جستجوی دستی مراکز فراهم است.
- مراجعه مرکز احراز هویت سجام: با در دست داشتن مدارک لازم به مرکز انتخابی مراجعه کنید. در آنجا کارشناس مربوطه پس از بررسی مدارک (مطابقت مدارک با اطلاعات ثبت‌نام، اعتبار مدارک هویتی و تایید بانک و شماره شبا)، امضا فیزیکی (گرم) شما را ثبت می‌کند. اگر مدارک کامل و مورد تایید باشد، فرایند احراز هویت انجام می‌شود. مراکز احراز هویت سجام حضوری در این مرحله یک رسید یا شماره پیگیری به‌شما تحویل می‌دهند.
- ارسال مدارک به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی: پس از تایید هویت در مرکز، مدارک مرتبط برای بررسی بیشتر به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه ارسال می‌شوند. مراکز احراز هویت سجام در بازه زمانی مشخص، عموما هر چند روز یک‌بار، مدارک را جمع‌آوری و به این مرکز ارسال می‌کنند. اگر برای احراز هویت سجام حضوری خود عجله دارید، می‌توانید شخصا مدارک را به نشانی تهران، خیابان سعدی جنوبی، بین کوچه علیپور و بوشهری، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، ارسال کنید.
- تایید احراز هویت سجام و دریافت پیامک نتیجه: پس از ارسال مدارک، باید منتظر بررسی مدارک در شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و سازمان بورس باشید. اگر همه چیز صحیح باشد، پیامک تایید احراز هویت برای شما ارسال و هویت شما در سامانه سجام تایید می‌شود. پس از تایید هویت، امکان استفاده از تمامی خدمات و ابزارهای بازار سرمایه برای شما را دارید.
- چنانچه مشکل یا مغایرتی در مدارک شما وجود داشته باشد، ممکن است احراز هویت شما رد شود و باید مجددا به مراکز احراز هویت سجام حضوری، مراجعه کنید. اطلاعاتی که در مرحله ثبت‌نام وارد کرده‌اید (نام، نام خانوادگی، تاریخ تولد، شماره ملی و…)، باید دقیقا با مدارک شما مطابقت داشته باشند. هر گونه مغایرت ممکن است باعث رد احراز هویت شود.
- اگر پس از بازه زمانی اعلام‌شده پیامی از سامانه سجام دریافت نکردید با مراکز احراز هویت سجام تماس بگیرید یا از طریق وب‌سایت سامانه سجام، وضعیت احراز هویت را پیگیری کنید.
در صورت فراموشی کد ۱۰ رقمی سجام چه باید کرد؟
کد ۱۰ رقمی پیگیری سجام یکی از اطلاعات ضروری برای انجام احراز هویت در این سامانه است. در صورتی که این کد را فراموش کرده‌اید یا به آن دسترسی ندارید، امکان بازیابی کد پیگیری سجام به‌صورت آنلاین وجود دارد.
برای دریافت مجدد کد، باید وارد وب‌سایت رسمی سجام به نشانی www.sejam.ir شوید و با انتخاب گزینه «بازیابی کد پیگیری» و وارد کردن مجدد اطلاعات هویتی خود، یک کد تایید برای شما پیامک می‌شود. با وارد کردن این کد در بخش مربوطه، سیستم به‌صورت خودکار کد ۱۰ رقمی سجام شما را بازیابی و برای شما پیام می‌کند.
در صورتی که به‌هر دلیل در انجام مراحل فوق با خطا یا مشکل مواجه شدید، می‌توانید از طریق بخش پشتیبانی سامانه سجام یا تماس تلفنی با مرکز خدمات مشتریان، موضوع را پیگیری و راهنمایی لازم را دریافت کنید.
هزینه احراز هویت سجام
احراز هویت سجام حضوری با مبلغ ۱۱ هزار تومان برای خود شخص و ۱۲ هزار تومان برای نماینده قانونی افراد حقیقی و حقوقی در مراکز احراز هویت سجام، انجام می‌شود. امکان دارد این مراکز بسته به شرایط خود و هزینه‌های جانبی، مبالغ دیگری از شما دریافت کنند.
مراکز احراز هویت سجام در کشور
مراکز احراز هویت سجام شامل دفاتر پیشخوان دولت، دفاتر بانکی منتخب و کارگزاری‌های دارای مجوز هستند. برای مشاهده فهرست مراکز احراز هویت، پس از ورود به وب‌سایت سامانه سجام و انتخاب گزینه احراز هویت حضوری، فهرستی از مراکز نزدیک استان و شهر شما نمایش داده می‌شود (امکان جستجوی دستی هم وجود دارد).
توجه داشته باشید که همه دفاتر پیشخوان خدمات دولتی احراز هویت سجام را ارائه نمی‌دهند (باید دارای مجوز احراز هویت سجام باشند). بنابراین قبل از مراجعه با دفتر پیشخوان مورد نظر تماس بگیرید و از امکان ارائه خدمات احراز هویت سجام حضوری در آن مرکز مطمئن شوید. قبل از مراجعه حضوری، ثبت‌نام در سجام و دریافت کد پیگیری را کامل انجام دهید (در زمان حضور در مراکز هم می‌توانید از کارشناسان بخواهید ثبت‌نام شما را انجام دهند). مدارک لازم را به‌دقت بررسی و آماده کنید تا نقص مدرک مانع احراز هویت سجام حضوری نشود. پس از مراجعه، وضعیت احراز هویت را پیگیری کنید تا در اسرع وقت تایید انجام شود.
اهمیت ثبت‌نام و احراز هویت سجام
سامانه سجام در سال ۱۳۹۷ به ابتکار سازمان بورس و اوراق بهادار راه‌اندازی شد تا بستری یکپارچه برای ثبت و مدیریت اطلاعات سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه ایجاد کند. هدف اصلی از ایجاد این سامانه، افزایش شفافیت، امنیت و سرعت ارائه خدمات مالی بود.
با راه‌اندازی سجام، تمام اطلاعات هویتی، بانکی و ارتباطی سرمایه‌گذاران در یک پایگاه داده متمرکز ذخیره می‌شود و دیگر نیازی به ارائه مدارک جداگانه به هر نهاد مالی وجود ندارد. این موضوع باعث سهولت در افتتاح حساب کارگزاری‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، دریافت سود سهام، شرکت در مجامع و انجام معاملات بورسی شده است. علاوه‌بر این، سجام با ایجاد «شناسنامه مالی» برای هر سرمایه‌گذار به پیشگیری از تخلفات و سواستفاده‌های احتمالی کمک کرده و امکان مدیریت دارایی‌ها در چند کارگزاری را برای سرمایه‌گذاران ساده‌تر کرده است.
بنابراین از زمان راه‌اندازی این سامانه، احراز هویت سجام حضوری و غیر حضوری برای تمام فعالان بازار سرمایه (اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی) الزامی شده و بدون انجام آن، هیچ فردی نمی‌تواند در هیچ‌یک از بخش‌های بازار سرمایه فعالیت کند.