تحلیل تکنیکال، یکی از مهم‌ترین ابزارهای بررسی شرایط در بازارهای مالی مختلف است که در بازار سرمایه نیز کاربرد بسیاری دارد؛ بنابراین یادگیری اصطلاحات تحلیل تکنیکال، برای سرمایه‌گذاران اهمیت زیادی دارد. پس بیایید مهم‌ترین اصطلاحات تحلیل تکنیکال را با هم بررسی کنیم.
تحلیل تکنیکال چیست؟
تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) یک دانش فنی در بازارهای مالی است که بر تجزیه داده‌ها تمرکز دارد. این روش تحلیلی الگوهای قیمتی گذشته، شاخص‌های فنی، داده‌های تاریخی و سایر عوامل تاثیرگذار بر روند بازار را بررسی می‌کند. پیش‌بینی رفتار بازار، تشخیص الگوهای قیمت در آینده، ارزیابی روند سرمایه‌گذاری، شناسایی فرصت‌های معاملاتی و…، نتایج حاصل از تحلیل تکنیکال هستند.
این روش تحلیلی می‌تواند تاثیر احساسی نیز روی بازار داشته باشد. سیگنال‌های تجاری کوتاه مدتی که تحلیل تکنیکال ارائه می‌دهد، روی رفتار سرمایه‌گذاران تاثیر مستقیم دارد؛ این رفتارها روی روند بازار تاثیرگذارند. بنابراین تحلیل تکنیکال از طریق ایجاد احساس مثبت و منفی می‌تواند روند کلی بازار را تغییر دهد. این دانش فنی ابزاری مهم در تمامی بازارهای مالی محسوب می‌شود و یادگیری آن سرمایه‌گذاری را ساده‌تر و پرسودتر می‌کند.
مهم‌ترین اصطلاحات تحلیل تکنیکال
روند (Trend): شرایطی که نرخ به‌صورت مداوم در یک مسیر باشد. در مسیر رو به بالا که به آن روند صعودی (UP Trend) می‌گویند و کف‌ها و سقف‌های قیمتی در این شرایط بالاتر هستند. همچنین در مسیر رو پایین می‌گوییم روند نزولی (Down Trend) است و کف‌ها و سقف‌های قیمتی پایین‌تر مشاهده می‌کنیم.
خط روند (Trend Line): از اتصال حداقل ۲ دره (کف قیمت) یا ۲ قله (سقف قیمت) به‌یکدیگر ایجاد می‌شود. این خط در روند صعودی از اتصال قله‌‌ها و در روند نزولی از اتصال دره‌ها ایجاد می‌شود. هرچه تعداد نقاط اتصال بیشتر باشد؛ خط روند معتبرتر است.
قیمت بازار (Market Price): به خریدوفروش یک دارایی در لحظه و با قیمت لحظه‌ای بازار می‌گویند.
سایه (Shadow): دو خط بالا و پایین بدنه شمع در نمودار کندل استیک (توضیح در ادامه مطلب) که محدوده موقتی قیمت یک دارایی را نمایش می‌دهد (محدوده اصلی در بدنه نمودار است).
پولبک (PullBack): در لغت به‌معنای بازگشت به عقب است. به بازگشت قیمت یک دارایی به سطح مهم قبلی، برای شروع رشد قدرتمند، پولبک می‌گویند.
حجم معاملات (Trade Volume): میزان خریدوفروش یک دارایی در تایم فریم مشخص را نشان می‌دهد.
اندیکاتور (Indicator): نشانگر یا شاخص که مهم‌ترین ابزار برای ردیابی قیمت به‌شمار می‌رود. این ابزار با اعمال روابط ریاضی روی قیمت و حجم معاملات یک دارایی و همچنین اطلاعاتی مثل بیشترین و کم‌ترین قیمت و قیمت آغاز و پایان آن در تایم فریم‌های مشخص، نرخ دارایی را در آینده پیش‌بینی می‌کند. اندیکاتورها روی چارت‌ها وجود ندارند و معامله‌گر می‌تواند به خواست و سلیقه خود، اندیکاتورهای مختلف را به چارت اضافه کند.
بک تست (Back Test): به بررسی استراتژی‌های گذشته به‌منظور پیدا کردن نقاط قوت و ضعف در معاملات آتی می‌گویند.
اصلاح (Correction): عموما در پایان روندهای صعودی قیمت دارایی مقداری کاهش پیدا می‌کند؛ این کاهش، عموما برای تثبیت قیمت یا رشد بیشتر اتفاق می‌افتد. اما دلیل ایجاد آن حقیقی نبودن قیمت فعلی یک دارایی است. به این شرایط روند اصلاحی می‌گویند.
تایم فریم در تحلیل تکنیکال
تایم فریم (Time Frame) در تحلیل تکنیکال، زمان را برای بررسی تغییرات مشخص می‌کند. این بازه زمانی از یک ثانیه تا یک سال قابل تنظیم است و برای پیدا کردن نقاط ورود و خروج استفاده می‌شود.
بیشترین و کم‌ترین قیمت (High/Low Price): بیشترین و کم‌ترین قیمت یک دارایی در تایم فریم مشخص می‌شود که به آن دره و قله یا سقف و کف هم می‌گویند. گاهی از عبارت سویینگ (Swing) به‌معنای موج یا چرخش هم برای نمایش بیشترین و کم‌ترین قیمت استفاده می‌شود.
چارت در تحلیل تکنیکال
چارت (Chart) در تحلیل تکنیکال به نموداری می‌گویند که برای ثبت نوسانات و تغییر قیمت استفاده می‌شود و دارای دو بخش قیمت و زمان است.
معامله لانگ یا شورت در تحلیل تکنیکال
معامله لانگ (Long) یا پوزیشن لانگ، زمانی که معامله خرید برای گرفتن سود از افزایش قیمت، باز می‌شود و در معامله شورت (Short) یا پوزیشن شورت معامله‌گر، معامله فروش برای گرفتن سود از کاهش قیمت باز می‌کنند.
- فروش (Sell): تسویه حساب معاملات خرید بعد از پوزیشن لانگ
- خرید (Buy): تسویه حساب معاملات فروش بعد از پوزیشن شورت
سطح مقاومت در تحلیل تکنیکال
سطح مقاومت (Resistance Level) در تحلیل تکنیکال به سطحی که تمایل به خرید یک دارایی کم و تمایل به فروش آن زیاد است؛ این سطح مانع افزایش قیمت می‌شود.
سطح حمایت (Support Level): سطحی که تقاضای خرید یک دارایی برای جلوگیری از کاهش قیمت آن افزایش می‌یابد.
حد ضرر و سود در تحلیل تکنیکال
حد ضرر (Stop Loss): سطح ضرری که معامله‌گر برای معامله در‌نظر گرفته و بعد از آن پوزیشن خود را می‌بندد. با استفاده از استراتژی Risk Free، یعنی قرار دادن حد ضرر در نقطه ورود؛ Stop Loss معامله صفر محاسبه شده و میزان ریسک پوزیشن معاملاتی تاحد زیادی کاهش پیدا می‌کند.
حد سود (Take Profit): میزان سودی که معامله‌گر برای معامله خود در‌نظر گرفته و بعد از آن پوزیشن خود را می‌بندد. به حد سود، قیمت هدف (Target Profit) هم گفته می‌شود. درصد نسبت سود به ضرر را Risk یا Reward می‌گویند. معامله‌گرها قبل از باز کردن پوزیشن معاملاتی باید این درصد را محاسبه کنند و بسنجند که درصد ضرر معامله بیشتر است یا سود آن.
نکته:
در شرایطی که در مسیر رسیدن به تارگت یا قیمت هدف معامله، روند رشد تغییر کند و قیمت بازگردد، معامله‌گرها از استراتژی نجات سرمایه (Save Profit)، استفاده می‌کنند و پوزیشن خود را بسته و سود پوزیشن تا آن لحظه را برداشت می‌کنند.
تریلینگ استاپ (Trailing Stop): سود ضرر متحرک است. وقتی معامله‌گر یک پوزیشن معاملاتی باز و در‌حال افزایش سود دارد، می‌تواند حد ضرر خود را به نقطه بالاتر، منتقل کند.
پیوت در تحلیل تکنیکال
پیوت (Pivot): به بررسی شرایط فعلی و گذشته قیمت یک دارایی از طریق نقاط مهم قیمتی آن می‌گویند. تحلیل‌گران با استفاده از این نقاط نمودار تحلیلی رسم می‌کنند.
- پیوت مینور: نوسانات کوچک
- پیوت ماژور: تغییر جهت اصلی نمودار
پیوت لاین (Pivot Line): خطوط افقی هستند که روی چارت با استفاده از فرمول‌ها و محاسبات خاص و عموما برای تشخیص سطوح حمایت و مقاومت رسم می‌شوند. پیوت لاین با نقاط پیوت متفاوت است و انواع مختلفی دارد:
- پیوت استاندارد
- پیوت فیبوناچی
- پیوت دیمارک
- پیوت وودی
- پیوت کامریلا
نمودارهای تحلیل تکنیکال
علاوه‌بر اصطلاحات تحلیل تکنیکال، نمودارهای مورد استفاده در این تحلیل نیز بسیار مهم هستند و باید با آن‌ها آشنا باشید.
نمودار خطی
ساده‌ترین نمودار برای نمایش قیمت در بازه‌های زمانی مختلف است. قیمت پایانی در تایم فریم‌ها را نمایش می‌دهد.
نمودار میله‌ای
حرکت قیمت در یک بازه زمانی مشخص را نمایش می‌دهد. این نمودار، قیمت شروع، قیمت پایان، بیشترین قیمت و کم‌ترین قیمت را به‌شکل میله مشخص می‌کند.
نمودار کندل استیک
مجموعه‌ای از چند نمودار کندل یا شمعی است که در هرکدام از کندل‌ها، قیمت شروع و پایان و بیشترین و کم‌ترین قیمت نمایش داده می‌شود. هر کندل یک بدنه اصلی و سایه‌های بالا و پایین دارد. بدنه کندل فاصله بین قیمت شروع و پایان را نمایش می‌دهد. سایه‌ها نوسان موقتی قیمت را مشخص می‌کنند. اگر قیمت پایان بیشتر از قیمت شروع باشد، بدنه کندل سبز یا توپر خواهد بود؛ اما در صورتی که قیمت شروع بیشتر از پایان باشد، بدنه قرمز یا تو خالی نشان داده می‌شود.
سایر اصطلاحات تحلیل تکنیکال
اشباع خرید یا فروش (Overbought and Oversold): در شرایط اشباع خرید، خریداران به بالاترین قدرت رسیده‌اند و افزایش قیمت دارایی به بیشترین حد رسیده است. در شرایط اشباع فروش، فروشندگان به بالاترین قدرت و کاهش قیمت دارایی نیز به بیشترین حد می‌رسد.
کانال (Channel): به محصور کردن یک روند در کانالی فرضی که به‌شکل یک مستطیل است، کانال می‌گویند. در این کانال، عرض بالایی به سقف روند و عرض پایینی به کف روند، محصور می‌شود. از کانال برای پیش‌بینی قیمت آینده استفاده می‌کنند.
دراداون (Draw Down): حداکثر ضرر معاملاتی در پوزیشن باز یا بسته را نشان می‌دهد. این ابزار میزان افت سرمایه را باتوجه به دارایی موجود در حساب کاربری یا کیف پول معامله‌گر می‌سنجد.
محدوده رنج (Range): محدوده یا بازار رنج زمانی ایجاد می‌شود که نوسانات قیمت یک دارایی بسیار ناچیز باشد. یعنی نمودارهای آن از حالت صعودی و نزولی، تقریبا افقی شکل بگیرند.
شکست به بیرون (Break Out): تغییرات قیمت را هنگام فرار از سطوح حمایت یا مقاومت، توصیف می‌کند. عموما فرار قیمت از این سطوح یا همان شکست به بیرون با قدرت و شدید است.
فیک بریک (Fake Break): شکست‌هایی است که واقعی نیستند و معامله‌گرها را به اشتباه می‌اندازند.
اسیلاتور (Oscillator): اسیلاتور یا نوسان‌ساز، یک یا چند شاخص‌اند که در بازه زمانی مشخص باهم نوسان می‌کنند (نوعی اندیکاتور محسوب می‌شود). این نوسانات عددی را به معامله‌گر ارائه می‌کنند که از طریق آن می‌توان حرکت قیمت یک دارایی و شرایط بازار را تخمین زد. از این ابزار برای تشخیص نواحی اشباع خرید یا فروش و دریافت سیگنال خریدوفروش استفاده می‌شود.
ترگیر (Trigger): شرایطی که به معامله‌گر نشانه‌هایی برای ورود به معامله خرید یا فروش را نمایش می‌دهد که به آن «ماشه» هم می‌گویند. این نشانه‌ها می‌توانند شکست محدوده حمایتی یا مقاومتی، شکست خط روند، فتح یا شکست دره یا قله در روند قبلی و…، باشند.
تحلیل تکنیکال، یکی از مهم‌ترین آموزش‌هایی است که برای ورود به بازارهای مالی مثل بورس و خریدو‌فرش سهام، باید با آن آشنا باشید. استفاده از این روش تحلیلی به معامله‌گران کمک می‌کند که میزان ریسک سرمایه‌گذاری خود را تا حد زیادی کاهش داده و سود معاملاتشان را افزایش دهند.