شاخص‌ها و الگوهای تحلیل تکنیکال

درحالی‌که هیچ استراتژی معاملاتی نمی‌تواند آینده بازارهای مثل بازار سرمایه را با دقت ۱۰۰ درصدی پیش‌بینی کند، اما معامله‌گران باتجربه می‌توانند با استفاده از شاخص‌ها و الگوهای تحلیل تکنیکال تا حد زیادی روند آتی بازار را تشخیص دهند. هنگامی که الگوهای قیمتی به‌عنوان بخشی از یک استراتژی معاملاتی به‌کار می‌روند به معامله‌گر این امکان را می‌دهند تا روندها و سیگنال‌های بازار را شناسایی کند؛ نتیجه شناسایی روندها و پیش‌بینی بازار، شرایط کسب سود بلند مدت یا کوتاه مدت را برای معامله‌گران فراهم می‌کند. 

تحلیل تکنیکال چیست؟

تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) برای اولین بار در قرن هجدهم و در قاره آسیا مورد استفاده قرار گرفت. این روش تحلیلی از آن زمان تاکنون در بازارهای سهام، فارکس و بازار ارزهای دیجیتال بسیار رایج و کارگشا بوده است. تحلیل تکنیکال به ارزیابی اطلاعات مربوط به قیمت و حجم بازار در گذشته می‌پردازد. بررسی اطلاعات گذشته به معامله‌گران کمک می‌کند تا جهت حرکت قیمت‌ها را پیش‌بینی کنند. معامله‌گر همواره به‌دنبال آن یافتن موقعیت‌های سود‌آور در گذشته است تا تخمین بزند الگوی سودآوری چه زمان دوباره تکرار می‌شود. معامله‌گران طرفدار تحلیل تکنیکال، معتقدند که تاریخ تکرار می‌شود و رفتار معاملاتی را می‌توان بر این اساس تنظیم کرد. بنابراین بررسی الگوهای تحلیل تکنیکال برای آن‌ها بسیار مهم است.

الگوهای تحلیل تکنیکال

از الگوهای تحلیل تکنیکال می‌توان برای میانگین قیمت، تجزیه‌وتحلیل روندها و اندازه‌گیری نوسانات بازار استفاده کرد. معامله‌گران در انتخاب الگوهای مناسب باید به میزان دانش شخصی، منابع و ابزارهای موجود و اهداف معاملاتی خود توجه کنند. در میان این الگوها برخی پرطرفدارتر و پرکاربردتر هستند؛ پس بیایید الگوهای پرکاربرد تحلیل تکنیکال را باهم بررسی کنیم.

الگوی سر و شانه 

سر و شانه (Head And Shoulders) از الگوهای تحلیل تکنیکال و الگویی است که در آن یک قله بزرگ و دو قله کمی کوچک‌تر در دو طرف آن دیده می‌شوند. معامله‌گران به الگوهای سر و شانه نگاه می‌کنند تا بازگشت صعودی به نزولی روندها را پیش‌بینی کنند. 

قله اول و سوم کوچک‌تر از قله دوم هستند، اما همه آن‌ها به همان سطح حمایت باز می‌گردند. در غیر این صورت به‌عنوان خط گردن (Neckline) شناخته می‌شوند. هنگامی که قله سوم دوباره به سطح حمایت سقوط کرد، این احتمال وجود دارد که به یک روند نزولی تبدیل شود.

الگوی دوقلو 

معامله‌گران از الگوی دوقلو (Double Top) برای ارزیابی روندهای معکوس استفاده می‌کنند. این الگو زمانی شکل می‌گیرد که قیمت یک دارایی تا یک نقطه اوج افزایش یابد، عقب‌نشینی کند، دوباره مانند قبل اوج بگیرد و سپس دوباره کاهش یابد. 

دو قله باید تقریبا از نظر ارتفاع برابر باشند و با کاهش قیمت از هم جدا شوند. معامله‌گران و سرمایه‌گذارانی که از الگوی دوقلو استفاده می‌کنند، عموما آن را سیگنالی برای فروش دارایی می‌دانند، زیرا تصور می‌کنند قیمت دارایی در این حال، طی بازه کوتاهی کاهش خواهد یافت. 

الگوی دو دره 

الگوی دو دره (Double Bottom) در الگوهای تحلیل تکنیکال، نشان‌دهنده دوره فروش است که در آن قیمت دارایی تا زیر سطح حمایت کاهش می‌یابد؛ سپس قبل از سقوط مجدد، قیمت تا سطح مقاومت، بالا می‌رود. درنهایت، روند معکوس خواهد شد و با بولیش شدن بازار، حرکت رو به بالا آغاز می‌شود. دو دره یک الگوی معکوس بولیش است، زیرا نشان‌دهنده پایان یک روند نزولی یا بریش خواهد بود.

الگوی فنجان و دسته 

الگوی فنجان و دسته (Cup and Handle)، یکی از الگوهای تحلیل تکنیکال ادامه‌دهنده بولیش (بازار گاوی) است که برای نشان دادن دوره‌ای از احساسات نزولی بازار قبل از ادامه حرکت صعودی روند استفاده می‌شود. فنجان شبیه به یک الگوی کاسه (Rounding Bottom) و دسته شبیه به یک الگوی گوِه (Wedge) است (توضیح در ادامه مطلب). 

در الگوی کاسه، قیمت یک دارایی احتمالا وارد یک اصلاح موقت می‌شود که به‌عنوان دسته (Handle) شناخته می‌شود، زیرا این اصلاح به دو خط موازی در نمودار قیمت محدود خواهد شد و دارایی درنهایت از کنترل خارج می‌شود و به روند کلی بولیش ادامه می‌دهد.

الگوی گوِه 

الگوی گوِه یا وِج (Wedge) زمانی است که معامله‌گر دو خط روند را در نمودار قیمت می‌بیند که به‌هم نزدیک و نزدیک‌تر می‌شوند. الگوی وِج به دو نوع صعودی (Rising) و نزولی (Falling) تقسیم می‌شود. 

یک گوِه صعودی با یک خط روند نشان داده می‌شود که بین دو خط حمایت و مقاومت متمایل به بالا قرار دارد. در این حالت خط حمایت تندتر از خط مقاومت است؛ وِج صعودی نشان‌دهنده کاهش قیمت دارایی است. وِج نزولی بین دو سطح شیب‌دار به سمت پایین رخ می‌دهد. در این حالت خط مقاومت از حمایت تندتر است؛ گوِه نزولی نشان‌دهنده افزایش قیمت دارایی است.

الگوی مثلث متقارن 

مثلث‌های متقارن (Symmetrical Triangle) از الگوهای تحلیل تکنیکال ادامه‌دهنده‌اند که توسط دو خط روند همگرا، ایجاد می‌شوند. الگوی مثلث متقارن باتوجه به شرایط بازار، می‌تواند بولیش (بازار گاوی) یا بریش (بازار خرسی) باشد. به این معنا که پس از تشکیل الگو، بازار معمولا در همان جهت روند کلی ادامه می‌یابد. 

بااین‌حال اگر قبل از شکل‌گیری الگوی مثلث روند مشخصی وجود نداشته باشد، بازار می‌تواند در هر دو جهت رشد کند. این موضوع باعث می‌شود مثلث‌های متقارن به یک الگوی دو طرفه (Bilateral) تبدیل شوند به این معنی که هیچ نشانه روشنی از حرکت قیمت دارایی وجود نخواهد داشت.

الگوهای تحلیل تکنیکال کلاسیک

الگوهای تحلیل تکنیکال کلاسیک نمایشی بصری از حرکات تاریخی قیمت در بازار هستند. نظریه استفاده از الگوهای کلاسیک در معاملات این است که براساس رفتار فعالان بازار شکل می‌گیرند. بنابراین می‌توانند الگوهای مفید برای پیش‌بینی آینده بازارهای مالی باشند. برخی از الگوهای کلاسیک تحلیل تکنیکال نسب به بقیه پرکاربردتر هستند که آن‌ها را باهم بررسی می‌کنیم.

الگوی مثلث 

مثلث‌ها (Triangles) از الگوهای تحلیل تکنیکال هستند که توسط دو خط روند تشکیل‌شده‌اند که به داخل بسته می‌شوند و در انتها گوشه‌ای را تشکیل می‌دهند. قیمت در داخل این ساختار همگرا می‌شود تا زمانی که دارایی به‌طور قطعی در خارج از ساختار بریک‌اوت (Breakout) شود. 

دو نوع الگوی مثلث داریم: مثلث صعودی (Ascending) و نزولی (Descending). مثلث‌های صعودی یک خط روند افقی در بالا (مقاومت) و یک خط روند مورب در پایین (حمایت) دارند. مثلث‌های نزولی یک خط روند مورب در بالا و یک خط حمایت افقی دارند.

الگوی پرچم 

یکی دیگر از الگوهای تحلیل تکنیکال، پرچم (Flag and Pennant) یک الگوی ادامه‌دهنده است که با افزایش شدید قیمت و به‌دنبال آن تثبیت قیمت در داخل یک ساختار گسترده‌تر تعریف شده و پس‌ از تشکیل این الگو در بالای ساختار شکسته می‌شود. یک پرچم از سه بخش میله پرچم (Flag Pole)، پرچم سه گوش (Pennant) و بریک‌اوت (Breakout) تشکیل‌شده است. شکل‌گیری الگو با میله پرچم شروع خواهد شد که با یک افزایش شدید قیمت مشخص می‌شود. در مرحله بعد، قیمت وارد یک پرچم سه گوش خواهد شد و در طی یک دوره زمانی طولانی تثبیت می‌شود. قیمت دارایی برای اعتبارسنجی باید از پرچم بریک‌اوت شود و روند را ادامه دهد.

معامله‌گرانی که صرفا از استراتژی تحلیل تکنیکال استفاده می‌کنند، الگوهای قیمتی گذشته را از طریق شاخص‌ها و الگوها بررسی می‌کنند. از طریق الگوهای تحلیل تکنیکال می‌توان حرکت قیمتی یک دارایی خاص را بهتر درک کرد و شانس کسب سود در آینده را افزایش داد. انتخاب الگوهای تحلیل تکنیکال مناسب، مهم‌ترین نکته در این خصوص است. الگوهای تحلیل تکنیکال باید با استراتژی معاملاتی هماهنگ باشند. انتخاب الگوی اشتباه نتیجه‌ای جز ضررهای هنگفت و از دست دادن دارایی، نخواهد داشت.