در شرایط فعلی کشور دیگر خبر چندانی از سرمایه‌های کلان میان مردم نیست. بنابراین مبالغ مورد سرمایه‌گذاری هم کمتر شده است. در حال حاضر بخش عمده‌ای از جامعه به‌دنبال سرمایه‌گذاری با پول کم هستند. این شرایط سبب شده روش‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری با دارایی‌ها خرد ایجاد شود. یکی از جذاب‌ترینِ این روش‌ها سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ است. طرح کرادفاندینگ روشی برای تامین مالی کسب‌وکارها و پروژه‌هاست که منابع مالی درخواستی آن‌ها از طریق دارایی‌های خرد تعداد زیادی سرمایه‌گذار، جمع‌آوری می‌شود.
سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ، همچنین روشی جذاب جذاب برای کسانی است که می‌خواهند بدون داشتن سرمایه زیاد، در پروژه‌های نوآورانه و سودآور شرکت کنند. با گسترش پلتفرم‌های تامین مالی جمعی، فرصت‌های متنوعی برای سرمایه‌گذاری خرد ایجاد شد و همه افراد از این طریق می‌توانند با مبالغ کم در رشد یک ایده یا کسب‌وکار نقش داشته باشد.
کرادفاندینگ چیست؟
کرادفاندینگ (Crowdfunding) یا تامین مالی جمعی، روشی نسبتا نو برای جمع‌آوری سرمایه است که در آن تعداد زیادی از افراد با مبالغ خرد در یک طرح یا پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند. یعنی کسب‌وکارها به‌جای اینکه برای تامین مالی به‌سراغ یک سرمایه‌گذار بزرگ یا عمده بروند، منابع مالی مورد نیازشان را از جمعی سرمایه‌گذاران، تامین می‌کنند. این موضوع برای صاحب پروژه یا کسب‌وکار چالش‌های حضور یک سرمایه‌گذاری اصلی را مرتفع کرده و از طرفی قبل از ورود خدمت یا محصول به بازار، آن را بازاریابی می‌کند.
سکوهای تامین مالی جمعی در اینجا نقش واسطه بین سرمایه‌پذیر و سرمایه‌گذاران را دارند. آن‌ها پس از بررسی پروژه یا کسب‌وکار متقاضی تامین سرمایه، عقد قراردادهای لازم و دریافت تضامین، درخواست آن‌ها را به‌عنوان یک طرح تامین مالی جمعی، معرفی و امکان سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ را به‌صورت آنلاین، برای سرمایه‌گذاران فرام می‌کنند. در نتیجه سکوهای کرادفاندینگ، سامانه‌های آنلاین برای ارتباط بین سرمایه‌پذیر با سرمایه‌گذاران هستند. وظیفه بررسی پروژه یا کسب‌وکار، عقد قرارداد برای تامین مالی، دریافت تضامین برای پرداخت سود به سرمایه‌گذاران، معرفی و بازاریابی در قالب یک طرح کرادفاندینگ، جمع‌آوری وجوه، واریز سود برای سرمایه‌گذاران و در نهایت تحویل وجوه جمع‌آوری شده به کسب‌وکار و بازگرداندن اصل سرمایه سرمایه‌گذاران بر عهده سکوهای کرادفاندینگ است.
چرا سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ با پول کم، کارساز است؟
یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های طرح‌های تامین مالی جمعی، کاهش آستانه ورود برای سرمایه‌گذاران یا به‌عبارت ساده‌تر، کاهش سرمایه اولیه برای شروع سرمایه‌گذاری است. در بیشتر سکوهای کرادفاندینگ، مشارکت در طرح تامین مالی جمعی با ۵۰۰ هزار تومان هم امکان‌پذیر است.
از طرفی حین سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ، سرمایه‌گذاران گزینه‌های متنوعی پیش رو دارند. در حال حاضر پروژه‌های مختلفی در حوزه‌های فناوری، سلامت، انرژی، هنر و…، متقاضی تامین مالی از طریق کرادفاندینگ هستند. این تنوع باعث می‌شود هر فرد با هر سطح ریسک‌پذیری بتواند در پروژه‌هایی با سطح ریسک متفاوت، سرمایه‌گذاری را آغاز کند. از طرفی امکان سرمایه‌گذاری در چند طرح به‌صورت هم‌زمان، برای کنترل ریسک سرمایه‌گذاری به‌دلیل پایین بودن میزان سرمایه اولیه موردنیاز، برای عده زیادی از سرمایه‌گذاران فراهم است.
شروع سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ
اگر تصمیم به سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ دارید، حتی اگر قرار است سرمایه محدودی را وارد آن کنید، باید نکات زیر را در نظر بگیرید:
انتخاب پلتفرم تامین مالی جمعی معتبر، اولین قدم است؛ زیرا یکی از مهم‌ترین ارکان سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ، وجود شفافیت در طرح‌هاست. تنها پلتفرم‌هایی که اطلاعات کسب‌وکار و روند پیشبرد طرح کرادفاندینگ را به‌طور شفاف اعلام می‌کنند، قابل اطمینان‌اند. همچنین به سابقه عملکرد پلتفرم در طرح‌های قبلی توجه داشته باشید، پلتفرم‌هایی که طرح تامین مالی جمعی نکول شده دارند، قابل اعتماد نیستند.
سکو باید به‌طور دقیق میزان سود پروژه را به‌شما اعلام کند؛ اما توجه داشته باشید که سودهای اعلامی تضمین شده نیستند. همچنین باید تضامینی که که کسب‌وکار برای ضمانت اصل سرمایه سرمایه‌گذاران به سکو ارائه‌داده است را به‌طور دقیق مطالعه و بررسی کنید. توجه داشته باشید که سرمایه‌گذاری بدون ریسک وجود ندارد؛ بنابراین در سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ نیز احتمال شکست پروژه هست. پس پیش از ورود به طرح تامین مالی جمعی، حتما گزارش‌ها و پیش‌بینی‌های مالی طرح را مطالعه کنید.
بهتر است به‌جای سرمایه‌گذاری تمام دارایی خود هرچند اندک رو یک پروژه، آن را میان چند طرح تامین مالی جمعی تقسیم کنید. این کار به مدیریت بهتر ریسک، کمک می‌کند. پس از سرمایه‌گذاری، روند اجرای پروژه را پیگیری کنید. پلتفرم‌ها معمولا به‌صورت دوره‌ای گزارش پیشرفت پروژه را منتشر می‌کنند که به شما در تصمیم‌گیری‌های بعدی کمک می‌کند.
چالش‌های سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ
تضمین اصل سرمایه، حضور در اقتصاد مولد، گردش نقدینگی در مجاری اقتصادی به‌جای مجاری دلالی و بازدهی مورد قبول اصلی‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ هستند. اما احتمال شکست پروژه‌ها و عدم تضمین سود توسط سکوها نیز چالش‌های این روش سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند.
استراتژی موفقیت سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ
به‌جای وارد کردن تمام سرمایه در یک زمان، بهتر است در فواصل مختلف و طرح‌های گوناگون سرمایه‌گذاری کنید (سرمایه‌گذاری تدریجی). تجربه، سابقه و شفافیت سکوی کرادفاندینگ از عوامل کلیدی در موفقیت هر پروژه است؛ تیم‌های با رزومه قوی معمولا عملکرد بهتری دارند. همچنین گفتیم که تحلیل گزارش‌های مالی و پیشرفت پروژه را فراموش نکنید.
سود سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ
سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ را با حساب بانکی یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری اشتباه نگیرد؛ این نوع سرمایه‌گذاری بیشتر به مشارکت در رشد کسب‌وکارها شباهت دارد تا سپرده‌گذاری سنتی. سودهایی که سکوها اعلام می‌کنند، تضمین شده نیست؛ اما به‌مراتب از سپرده‌های بانکی بیشتر است. همچنین برخلاف صندوق‌های سرمایه‌گذاری (به‌جز صندوق تضمین اصل سرمایه) دارایی اولیه واریز شده شما برای شرکت در طرح کرادفاندینگ با تضامینی که از کسب‌وکار دریافت شده به‌طور کامل تضمین می‌شود.
کرادفاندینگ با ۴ روش مختلف انجام می‌شود: سرمایه‌گذاری مبتنی بر پاداش (Reward-based)، سرمایه‌گذاری مبتنی بر سهام (Equity Crowdfunding)، سرمایه‌گذاری مبتنی بر وام (Debt Crowdfunding) و سرمایه‌گذاری خیریه‌ای (Donation-based)؛ مدل رایج در کشور ما در حال حاضر تامین مالی جمعی مبتنی بر وام است که گفتیم توسط پلتفرم‌های کرادفاندینگ انجام می‌شود. اما روش‌های دیگر نیز امکان مشارکت دارند که در هر یک از این روش‌ها، سود سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ برای سرمایه‌گذاران متفاوت خواهد بود. در آخر اینکه سرمایه‌گذاری در کرادفاندینگ با پول کم ممکن است، اما قطعا ورود سرمایه بیشتر بازدهی بالاتری هم خواهد داشت.
پلتفرم‌های تامین مالی جمعی به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که هر فرد، بدون نیاز به سرمایه زیاد، بتواند بخشی از رشد اقتصادی و نوآوری را تجربه کند. با رشد فناوری‌های مالی (FinTech) و افزایش تمایل افراد به سرمایه‌گذاری‌های آنلاین، انتظار می‌رود کرادفاندینگ در سال‌های آینده سهم بیشتری از بازار سرمایه را به خود اختصاص دهد. افزایش آگاهی عمومی، توسعه قوانین حمایتی و بهبود بسترهای دیجیتال، همگی در گسترش این مدل نقش کلیدی دارند.